Во последните години, сè почесто слушаме дека децата се „преактивни“, „не можат да се сконцентрираат“ или „имаат проблем со внимание“. Во многу случаи, тоа се нарекува хиперактивност, иако често не станува збор за медицинска дијагноза како ADHD, туку за одговор на телото и мозокот на надворешни влијанија – каде што исхраната игра огромна улога.
Што е хиперактивност и зошто се јавува?
Хиперактивноста не е секогаш болест. Може да биде природен темперамент на детето, но често се јавува како резултат на сензорна преоптовареност, нестабилен шеќер во крвта, нерегулирана исхрана, премногу адитиви, премалку нутриенти или невоспоставена рутина. Телото реагира со немир, лесна раздразливост, губење концентрација, нервоза и импулсивност.
Каква врска има храната со однесувањето?
Храната е гориво за мозокот. Ако децата внесуваат погрешен вид гориво, нивниот мозок и тело не функционираат како што треба. Многу научни истражувања покажуваат поврзаност меѓу исхраната и однесувањето, особено кај деца со дијагноза или симптоми слични на ADHD.
Најчести виновници во чинијата
1. Вештачки бои и ароми
– Честo користени во слатки, грицки, индустриски сокови, бонбони
– Истражувањата покажуваат дека може да го зголемат хиперактивното однесување, особено бои како E102 (тартразин), E129, E110
– Во ЕУ, производи со одредени бои мора да имаат предупредување: „Може негативно да влијае на вниманието и активноста кај децата“
2. Преработени шеќери и гликемиски шокови
– Брзи скокови и падови на шеќер во крвта предизвикуваат нестабилно расположение
– Однесувањето се менува: прво хиперактивност, потоа нервоза, замор и анксиозност
– Газирани пијалоци, чоколадни напивки, слатки кроасани, лажни здрави грицки – сите имаат овој ефект
3. Глутамат (MSG), нитрити и засилувачи на вкус
– Делуваат на невротрансмитерите во мозокот
– Присутни во колбаси, паштети, чипсови, супи од кесичка
– Може да предизвикаат немир, главоболки и мозочна преосетливост кај деца
4. Недостаток на важни нутриенти
– Железо, магнезиум, цинк, омега-3 масни киселини – се поврзани со регулација на внимание, фокус и емоции
– Деца со дефицити често покажуваат поголема раздразливост, несоница и слаба способност за смирување
– Омега-3 (особено DHA) е клучен за развој на мозочните клетки и невротрансмитери
Што може да направи родителот?
1. Читај состав – секогаш.
Избегнувај производи со непознати адитиви (E броеви), вештачки бои, шеќер во првите 3 состојки и ароматизатори.
2. Замени индустриски со домашни алтернативи.
Домашни овесни колачи, овошни чипсови, јаткасти плочки со мед и какао – се хранливи и природни.
3. Вклучи стабилни оброци со протеини и добри масти.
Јајца, јогурт, путер од бадем или лешник, чиа пудинг, интегрални сендвичи – овозможуваат стабилна енергија.
4. Размисли за суплементација (како поддршка, не замена).
По консултација со педијатар, некои деца имаат корист од суплементи со магнезиум, омега-3 и цинк.
5. Поддржи ги емоциите, не само симптомите.
Ако детето е немирно, прашај што чувствува. Исхраната е дел од сликата, но љубовта, границите и разбирањето се темелот.
Хиперактивноста не мора да биде нарушување – понекогаш е сигнал од телото дека нешто не е во рамнотежа. Храната игра директна улога во тоа како се чувствуваат и однесуваат децата. Со мали, свесни промени, родителите можат да направат огромна разлика. Тие не мора да бидат нутриционисти, туку само повеќе информирани, внимателни и љубопитни.
