Рибата одамна важи за една од најздравите намирници – богата со омега-3 масни киселини, чист протеин, витамини и минерали. Но во денешно време, кога океаните и реките се загадени со тешки метали, микропластика и хемикалии, веќе не е доволно само да се каже “јади риба” – важно е и која риба, од каде, и како е одгледана.

Зошто рибата повеќе не е секогаш здрава

Поради индустриски отпад и прекумерен риболов, денес рибите често содржат жива, диоксини, ПХБ (полихлорирани бифенили), микропластика и антибиотици – особено кај видови кои живеат подолго или се високо во синџирот на исхрана.

На пример, риби како туна, сабјарка, кралска скуша и ајкула можат да содржат високо ниво на жива. Живата е невротоксин кој посебно е опасен за фетуси, бебиња и мали деца бидејќи влијае на развојот на мозокот и нервниот систем.

Дали одгледаната (фармска) риба е подобар избор

Многу риби во маркетите се од аквакултури – одгледани во контролирани услови. Но не секоја фармска риба е безбедна. Често се хранат со генетски модифицирана храна, добиваат антибиотици, а водата во базените содржи високи нивоа на отпад и бактерии.

Особено спорни се лососот од фарма (особено од Чиле), тилапијата и пангасиусот, кои често се произведуваат во загадени услови, со ниска нутритивна вредност и високо присуство на остатоци од лекови.

Која риба е најбезбедна и најпогодна за деца и бремени жени

Најбезбедни риби се мали, кратко живеачки, диво фатени видови со ниска содржина на жива, како:

– Сардина – мала, хранлива, богата со омега-3 и безбедна дури и за бебиња
– Скуша (атлантска, не кралска) – кратко живее, нема време да наталожи жива
– Харинга – традиционално здрава и чиста
– Аншоа – богата со нутриенти, ниско во токсини
– Треска – бела риба со благ вкус и лесна за варење
– Диво фатен лосос (од Алјаска) – многу подобар од фармски, помалку загаден
– Форела (пастрмка) од чиста вода – ако е од одговорен извор

Каква риба треба да се избегнува или да се јаде ретко

– Голема туна (жива) – особено во конзервирана форма
– Сабјарка, ајкула, кралска скуша – високо загадени
– Пангасиус, тилапија од Азија – често имаат ниска нутритивна вредност и се контаминирани
– Фармски лосос без органска сертификација – изложен на антибиотици и загадувачи

Што друго да се внимава при избор на риба

– Барај означување “wild caught” (див улов), MSC сертификат или локални мали производители
– Избери риба со краток синџир на дистрибуција – што помалку време поминува од фаќање до чинија
– Избегнувај риба спакувана во пластика или со додавање на “свежина” со хемикалии
– Не готви или сервирај риба во алуминиумска фолија, особено за деца – се ослободуваат тешки метали

Може ли рибата да се замени со други извори на омега-3

Да, особено за бебиња и деца. Достапни се висококвалитетни омега-3 додатоци од алги кои се безбедни, чисти и контролирани. Алгите се оригиналниот извор на DHA и EPA – масните киселини кои ги апсорбираат рибите преку исхрана.

Заклучок

Рибата и понатаму може да биде здрава храна, но само ако е правилно избрана. Денес повеќе не е доволно да се каже „јади риба“ – важно е да се знае потеклото, видот, начинот на фаќање или одгледување, и што таа риба веќе содржи во себе. За деца, бремени жени и доилки – мали, чисти риби и органски извори се секогаш најдобриот избор.